Jak powstało zdjęcie "Czas Apokalipsy" - największy symbol stanu wojennego?

Myślę, że w historii polskiej fotografii nie ma zdjęcia, które mogłoby oddać ducha czasu z taką mocą jak obraz Chrisa Niedenthala. Zdjęcie ukazuje wojskowy transporter opancerzony stojący przed warszawskim kinem Moskwa, w którym wyświetlano film F.F. Coppoli "Czas Apokalipsy". Stało się ono największym symbolem stanu wojennego.

© Chris Niedenthal

Zdjęcie (a w zasadzie seria zdjęć) zostało zrobione 14 grudnia 1981 roku, a więc dzień po wprowadzeniu stanu wojennego. Przyczyn tego wydarzenia nie będę wyjaśniał, ponieważ to materiał na co najmniej kilka osobnych stron.

Chris Niedenthal jest synem polskich emigrantów w Wielkiej Brytanii. W roku 1973 przyjechał do Polski z zamiarem krótkiego pobytu, który trwa praktycznie do dziś. Tego dnia przejeżdżał samochodem ulicą Rakowiecką w Warszawie wraz z amerykańskim fotografem, korespondentem „Time” oraz polskim operatorem. W pewnej chwili zobaczyli, co dzieje się przed kinem Moskwa, i zaczęli fotografować z wnętrza samochodu. Było to o tyle niebezpieczne, że samo chodzenie z aparatem fotograficznym po ulicy w tamtym czasie groziło aresztowaniem, o fotografowaniu żołnierzy nie wspominając.

Niedenthal, wiedząc, że ma przed sobą doskonały materiał do gazety, musiał szybko znaleźć odpowiednie miejsce do zrobienia dobrego ujęcia z ukrycia. Na szczęście udało mu się odnaleźć otwartą klatkę schodową, z której rozpościerał się znakomity widok na kino Moskwa. W ciągu krótkiej chwili powstało zdjęcie, które przeszło do historii świata. Jednak samo zrobienie zdjęcia było najmniejszym problemem. Pozostawało pytanie, jak przesłać filmy do berlińskiej redakcji "Newsweeka". Fotograf tuż przed godziną policyjną biegał po dworcu kolejowym w poszukiwaniu kogoś, kto zgodzi się zabrać jego filmy w pociągu do Berlina. W ostatniej chwili znalazł niemieckiego studenta, który zabrał ze sobą rolki filmowe do Niemiec. Po jakimś czasie Chris dowiedział się, że jego zdjęcie zostało opublikowane w jednym z numerów w 1981 r.

Bardzo chciałbym wiedzieć, jak ma na imię student, który wywiózł negatyw z ''Czasem Apokalipsy'' z Polski. Jestem mu dozgonnie wdzięczny, że wziął filmy i że mu się wszystko udało. Również za to, że zachował się przyzwoicie i przekazał rolki, tak jak prosiłem, do biura "Newsweeka" w Niemczech. A nie na przykład sprzedał jako swoje.

Niestety, zostało ono wydane w małym formacie i wykadrowano je z pominięciem nazwy kina, co radykalnie osłabiło jego przekaz. Dla amerykańskiego wydawcy i czytelników było to po prostu niezrozumiałe. Z czasem jednak fotografia stała się niezwykle popularna i rozpoznawalna. Do dzisiaj stanowi najważniejszy symbol stanu wojennego i jedno z najważniejszych zdjęć w historii Polski. Żadna inna fotografia nie oddaje ducha wydarzeń, niepewności Polaków oraz całego świata w tamtych dniach, zwłaszcza tuż po ogłoszeniu wprowadzenia stanu wojennego, jak właśnie "Czas Apokalipsy".

Różne wersje słynnego kadru

Więcej informacji:

- "Czas Apokalipsy" Chrisa Niedenthala — rozmowa Izabeli Procyk-Lewandowskiej z autorem

- Wywiad Hanny Marii Gizy z Chrisem Niedenthalem

Zobacz również: Wiosenne portrety. Jak zrobić dobre zdjęcia w plenerze?

Źródło: Historia Jednej Fotografii

Podziel się:

Przeczytaj także:

Ten artykuł ma 1 komentarz

Pokaż wszystkie komentarze

Także w kategorii Historia zdjęcia:

"Napalm Girl", czyli symbol wojny w Wietnamie Rozpacz, którą Don McCullin uchwycił, zachowując się po ludzku Zbigniew Religa na fotografii, która chwyta za serce Kim jest najmniej znana wśród najbardziej znanych polskich fotografek? Co z tą fotografią dokumentalną? Dokument fotograficzny na świecie [cz. 1] Kąt ujemny pośladków, czyli jak powstało zdjęcie Wacława Wantucha?